Tijmen Bos Architecten | Q&A : Ontwerpen om zonlicht heen | Tijmen Bos Architecten

Q&A : Ontwerpen om zonlicht heen

Deze keer een echte esthetische ontwerpvraag in mijn Q&A blog; Wordt er in de hedendaagse architectuur nog rekening gehouden/ gebruikgemaakt van zonlicht in een bepaalde tijd van het jaar om een bepaalde plek in een gebouw te accentueren? Bijvoorbeeld: in de tijd van kerst is er extra zonlicht op een kersttafereel.
Laat me eerst op dit concrete voorbeeld ingaan en daarna de grotere vraag beantwoorden. De formulering van het voorbeeld legt namelijk precies het probleem bloot. De zon beweegt namelijk veel sneller dan we ons vaak bewust zijn. Als je een lichtstraal op één plek wil laten schijnen, dan lukt dat met een zonnestraal ongeveer twee á drie minuten. Daarna is de zon alweer verder bewogen. Dat is dus niet handig voor een periode zoals ‘de tijd van kerst,’ die op z’n minst een paar weken duurt.
Voor een gebouw dat langer bruikbaar moet zijn dan een paar minuten per jaar is dit dus erg veeleisend. Je maakt dan namelijk de dagelijkse-behoefte-aan-licht-van-een-heel-jaar ondergeschikt aan de lichtbehoefte voor, grofweg, een paar minuten.Een bekend voorbeeld waar dit goed werkt is natuurlijk Stonehenge. (Zie ook de afbeelding bovenaan dit artikel.) Dat bouwwerk is in zijn geheel in feite één grote kalender, maar verder niets. Daar wordt dus de functionaliteit van het gebouw niet echt opgeofferd.
En daarmee kom je eigenlijk meteen bij de reden waarom door de geschiedenis, deze vorm van ontwerpen om het zonlicht heen, vooral voor tempels en monumenten is gebruikt.

Gebouwen waarvan de primaire functie niet functioneel, maar vooral religieus of emotioneel is.
 

zonlicht-gebouw-architectuur

Ontwerp van Daniel Libeskind voor het WTC. op de voorgrond de kraters waar de Twin Towers stonden.

Gebouwen die een verhaal vertellen. Bouwwerken die uiting geven aan wat een samenleving of een cultuur belangrijk vindt.

Vroeger was men voor echt sterk licht volkomen afhankelijk van de zon. Dus als in een tempel iets heel erg verlicht moest worden, moest die tempel op de zon georienteerd worden. Tegenwoordig is men aanzienlijk minder afhankelijk van de zon voor lichteffecten en het aantal gebouwen dat helemaal om een paar minuten zon heen wordt ontworpen is denk ik dan ook kleiner dan vroeger. Maar het gebeurt nog wel.

In het ontwerp van het nieuwe World Trade Center in New York(hiernaast) had Daniel Libeskind een deel van de glazen gevel zo gepositioneerd, dat elk jaar op het exacte tijdstip van het instorten van de twin towers, het zonlicht op de kraters van die torens zou reflecteren. Dat is uiteindelijk niet gebeurd. Maar bij het nieuwe WTC station van de hand van Santiago Calatrava (hieronder) is dat wel gebeurd.

In het dak van de elliptische hal is een gat waardoor daglicht de perrons beneden kan bereiken.
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

zonlicht-architectuur-wtc

Niet zozeer een hal als wel gestold licht… Prijskaartje: vier miljard (!) dollar

Elke 11 september schijnt het zonlicht om precies 10.28 uur door de langerekte opening in het dak, een architectonische verwijzing naar het moment dat de laatste toren viel op 9/11.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

zonlicht-monument-architectuur

Een visuele uitdrukking dat een land in vrede leeft dankzij diegenen die over haar waken.


 
 
 
Het moge duidelijk zijn, de symbolische waarde van deze gebouwen is aanzienlijk groter dan de functionele waarde.
 
Een ander mooi, zij het iets bescheidener voorbeeld, is het veteranen-monument in Anthem, Arizona. Elk jaar op de elfde van de elfde (Veteranendag) schijnt het zonlicht om 11:11 uur door vijf pilaren die de vijf takken van het amerikaanse leger symboliseren, om dan op de grond een mozaïek van het Grootzegen van de Verenigde Staten te verlichten.
Erg amerikaans, ik weet het. Maar ook mooi!

 
In Nederland wordt bij het ontwerpen van gewone huizen en gebouwen in deze tijd van duurzaam en energiezuinnig bouwen juist méér gelet op het slim inzetten van zonlicht en gebruiken van zonnewarmte, dan vroeger. Maar dat is dan weer architectuur vraagstuk voor iets dat over het hele jaar gaat.
Zoekt u een architect die zonlicht goed integreert in de architectuur van uw ontwerp? Bel dan Tijmen Bos Architecten voor een vrijblijvende afspraak!
 

Tags